Cordyceps: de rupsenzwam uitgelegd, van Himalaya-legende tot modern supplement

Cordyceps 200 gram front pouch

Weinig paddenstoelen hebben een vreemder verhaal dan cordyceps. In het wild groeit hij uit het lichaam van een rups, hoog op het Tibetaans plateau. In China is hij zo waardevol dat hij “zacht goud” wordt genoemd. En in sportscholen en koffiebars wordt hij nu verkocht als dé paddenstoel voor energie.

In deze gids bekijken we wat cordyceps echt is, waarom de cordyceps in een supplement meestal niet dezelfde is als de wilde schimmel, wat studies bij mensen hebben gevonden en hoe je een product kiest.

Cordyceps paddenstoelpoeder van McMyco, een fijn oranjebruin poeder gemaakt van het vruchtlichaam
Cordyceps poeder heeft een milde, licht hartige smaak en mengt makkelijk door warme dranken.

Wat is cordyceps?

Cordyceps is een groep schimmels die als parasiet op insecten leven. De sporen infecteren een gastheer, de schimmel groeit erin en uiteindelijk groeit er een dun, knotsvormig vruchtlichaam uit het insect. Er zijn honderden soorten. Twee daarvan zijn belangrijk voor supplementen:

  • Ophiocordyceps sinensis, vroeger Cordyceps sinensis. Dit is de beroemde wilde rupsenzwam. Hij infecteert de larven van wortelboorders (motten) in alpenweiden op 3.000 tot 5.000 meter hoogte in Tibet, Nepal en Bhutan.
  • Cordyceps militaris, een feloranje verwant die veel makkelijker te kweken is. De meeste gekweekte cordyceps vruchtlichamen zijn militaris.

Cordyceps in het kort

  • Chinese naam: dong chong xia cao, “winterworm, zomergras”
  • Tibetaanse naam: yartsa gunbu
  • Bekendste stoffen: cordycepine, adenosine, polysachariden en bètaglucanen
  • Psychoactief? Nee. Cordyceps bevat geen psilocybine

Winterworm, zomergras: de geschiedenis

De Chinese naam beschrijft wat de oude kruidkundigen dachten te zien: in de winter is het een worm, in de zomer wordt het een plant. In werkelijkheid wordt de rups in de herfst onder de grond geïnfecteerd en breekt de steel van de schimmel in het voorjaar door de bodem.

Cordyceps maakt al eeuwen deel uit van de Tibetaanse en Chinese traditionele geneeskunde, waar hij werd gebruikt als versterkend middel voor energie, de longen en de nieren. Wereldnieuws werd hij in 1993, toen Chinese hardloopsters meerdere wereldrecords braken en hun coach dat onder meer toeschreef aan een tonicum met cordyceps. Die claim is nooit bewezen, maar gaf cordyceps wel zijn sportieve imago.

Tegenwoordig wordt wilde cordyceps verzameld door tienduizenden families in de Himalaya. Door de grote vraag kan topkwaliteit meer kosten dan zijn gewicht in goud.

Wild, gekweekt of mycelium: drie soorten cordyceps

Omdat wilde Ophiocordyceps sinensis zeldzaam en erg duur is, worden bijna alle cordyceps supplementen op een andere manier gemaakt. Bij het vergelijken van producten helpt het om de drie belangrijkste soorten te kennen:

SoortHoe het wordt gemaaktGoed om te weten
Wilde O. sinensisMet de hand verzameld in de HimalayaZeldzaam en erg duur; risico op vervalsing en zware metalen
Gekweekte C. militarisVruchtlichamen gekweekt op een voedingsbodem zoals rijst of in vloeistofBevat cordycepine; veel gebruikt in moderne supplementen
Gefermenteerd mycelium (bijv. Cs-4)Schimmelstam geïsoleerd uit wilde cordyceps, gekweekt in fermentatietanksGebruikt in de meeste oudere klinische studies

Het etiket “Cordyceps sinensis” op een supplement betekent dus niet altijd dat het om de wilde schimmel gaat. Kijk wat het etiket zegt over de soort, het gebruikte deel (vruchtlichaam of mycelium) en hoe het is gemaakt.

Wat zijn cordycepine en adenosine?

Cordycepine is een molecuul dat lijkt op adenosine, een bouwsteen van ATP, de energiedrager van het lichaam. Door die gelijkenis wordt cordyceps met energie in verband gebracht. Cordycepine zit vooral in C. militaris. In laboratoriumonderzoek beïnvloedt het veel celprocessen, maar of een supplement er genoeg van levert om bij mensen verschil te maken, is niet bekend.

Wat laat onderzoek bij mensen zien?

Het meeste onderzoek naar cordyceps is gedaan in cellen en bij dieren. Er zijn enkele kleine studies bij mensen, vooral over sport. De resultaten zijn wisselend:

StudieWieResultaat
Parcell e.a., 200422 getrainde mannelijke wielrenners, 5 weken Cs-4Geen verbetering in uithoudingsvermogen of tijdritprestatie
Chen e.a., 201020 gezonde ouderen, 12 weken Cs-4Verbetering in sommige drempelwaarden, niet in maximale zuurstofopname
Hirsch e.a., 201728 jongvolwassenen, 1 tot 3 weken een militaris-mixKleine verbetering in zuurstofopname en tijd tot uitputting na drie weken

De studies zijn klein en kort en gebruikten verschillende producten, dus ze zijn moeilijk te vergelijken. Bij getrainde sporters lijkt het effect klein of afwezig. Er zijn in de Europese Unie geen goedgekeurde gezondheidsclaims voor cordyceps, dus een supplement mag geen extra energie of betere prestaties beloven.

Wil je meer lezen over paddenstoelen en sport? Onze zusterwinkel Tatanka heeft daar een artikel over. Hier richten we ons op wat cordyceps is en hoe je kiest.

Poeder, druppels of capsules?

Bij Headshop vind je cordyceps van McMyco in drie vormen. Volgens de fabrikant zijn ze allemaal gemaakt van het vruchtlichaam.

Pot met McMyco Cordyceps extract capsules
  • Poeder. De Cordyceps 200 gram poeder is de meest flexibele optie. De fabrikant geeft een portie van 1,5 gram met ongeveer 75 mg polysachariden. Roer het door koffie, cacao, een smoothie of heet water.
  • Druppels. De Cordyceps extractdruppels zijn een vloeibaar extract in een flesje van 50 ml. Makkelijk mee te nemen. Bewaar het flesje na openen in de koelkast.
  • Capsules. De Cordyceps extract capsules bevatten 400 mg extract per portie met toegevoegd vitamine C en zink. Neem niet meer dan de dagelijkse hoeveelheid van twee capsules die op het etiket staat.

Wil je meerdere paddenstoelen tegelijk proberen? De Fantastic 5 poeder combineert cordyceps met chaga, lion’s mane, reishi en maitake. Je krijgt per portie wel minder cordyceps binnen dan met een product van één paddenstoel. Bekijk alle medicinale paddenstoelensupplementen in onze healthshop.

Zo kies je een goed cordyceps product

  • Soort en deel. Staat er militaris of sinensis op het etiket, en vruchtlichaam of mycelium?
  • Extract of gewoon poeder. Extractie met heet water of alcohol maakt de stoffen in de taaie celwanden van de schimmel beter beschikbaar.
  • Biologisch en getest. Schimmels nemen makkelijk zware metalen op uit hun omgeving. Biologische teelt en laboratoriumtesten beperken dat risico.
  • Realistische claims. Wees voorzichtig met producten die beloven je energie of prestaties “enorm” te verhogen. Onderzoek ondersteunt zulke grote beloftes niet.
  • Duidelijke portie. Een goed etiket vermeldt de hoeveelheid per portie en het dagelijkse maximum.

Bijwerkingen en wie voorzichtig moet zijn

In de studies bij mensen werd cordyceps meestal goed verdragen. Milde maagklachten, zoals misselijkheid, diarree of een droge mond, zijn de meest voorkomende bijwerkingen.

  • Cordyceps kan de bloedsuiker verlagen en de bloedstolling vertragen. Gebruik je diabetesmedicatie of bloedverdunners, overleg dan eerst met je arts of apotheker.
  • Omdat cordyceps het immuunsysteem kan beïnvloeden, moeten mensen met een auto-immuunziekte of die afweerremmers gebruiken het niet zonder medisch advies gebruiken.
  • Er zijn geen veiligheidsgegevens voor zwangerschap en borstvoeding, dus gebruik het dan niet.
  • In 2016 waarschuwden de Chinese voedsel- en geneesmiddelenautoriteiten dat wilde cordyceps veel te veel arseen kan bevatten. Koop bij een leverancier die zijn producten laat testen.

Volg altijd de portie op het etiket. Stop als je klachten krijgt.

Benieuwd naar andere paddenstoelen? Lees onze gidsen over reishi, lion’s mane, chaga en turkey tail.

Veelgestelde vragen over cordyceps

Wat is cordyceps?
Cordyceps is een groep schimmels die op insecten groeien. De bekendste soort, Ophiocordyceps sinensis, groeit uit rupsen in de Himalaya. De meeste supplementen gebruiken gekweekte Cordyceps militaris of gefermenteerd mycelium.
Is cordyceps een psychedelische paddenstoel?
Nee. Cordyceps bevat geen psilocybine en heeft geen bewustzijnsveranderende werking. Het wordt verkocht als voedingssupplement.
Geeft cordyceps echt meer energie?
Dat is niet bewezen. Kleine studies bij mensen over sport laten wisselende resultaten zien, en bij getrainde sporters was er weinig of geen effect. Er zijn in de EU geen goedgekeurde gezondheidsclaims voor cordyceps.
Wat is het verschil tussen Cordyceps sinensis en militaris?
Sinensis is de wilde rupsenzwam uit de Himalaya, die zeldzaam en duur is. Militaris is een makkelijk te kweken verwant die cordycepine bevat en in veel moderne supplementen wordt gebruikt.
Kan ik cordyceps met koffie nemen?
Veel mensen roeren cordyceps poeder door hun koffie. Daar is geen probleem mee bekend, maar volg de portie op het etiket en stop als je onrustig wordt of maagklachten krijgt.
Wie moet geen cordyceps gebruiken?
Gebruik geen cordyceps als je zwanger bent of borstvoeding geeft, een auto-immuunziekte hebt, of bloedverdunners, diabetesmedicatie of afweerremmers gebruikt zonder eerst met je arts te overleggen.

Bronnen

Dit artikel is alleen bedoeld als informatie en is geen medisch advies. Voedingssupplementen zijn geen vervanging voor gevarieerde voeding of voor behandeling door een arts. Raadpleeg je arts of apotheker als je medicijnen gebruikt, zwanger bent of gezondheidsklachten hebt.
De waardering van www.headshop.nl/ bij WebwinkelKeur Beoordelingen is 9,1/10 gebaseerd op 1108 reviews.
nl_NLNL
Nieuwsbrief

10% korting op je eerste bestelling

Je krijgt per mail een unieke kortingscode voor je eerste bestelling.